Παύλος Ανδρέου

«Η ποιητική συλλογή αποτελείται από σύντομα ποιήματα υπαρξιακής αναζήτησης, δομημένα με λιτότητα στην έκφραση. Η ποίηση του Ανδρέου μάς εισάγει σε ένα πεδίο αναφορών καινοφανές, πρωτότυπο και νεανικό. Ο ποιητικός του λόγος εντυπωσιάζει με τη δύναμή του, με την κυριολεξία και την τόλμη του.» - Επιτροπή: Παντελής Βουτουρής (Πρόεδρος), Αλέξης Ζήρας, Μαίρη Κουτσελίνη, Αριστοτέλης Σαΐνης, Ίλια Χατζηπαναγιώτη.

«Προτίθεμαι να καταστρέψω/την τρέχουσα ταυτότητά μου/γιατί δεν της έμοιασα ούτε στιγμή». Έτσι ξεκινά επίσημα την ποιητική του διαδρομή ο εικοσιδιάχρονος Παύλος Ανδρέου. Με αυτό το πρώτο βιβλίο έθεσε τα θεμέλια ενός ποιητικού οικοδομήματος. Αναμένω με ενδιαφέρον τη συνέχεια.

Με αυτό το στίχο ο ποιητής φανερώνει τις προθέσεις του χωρίς υπεκφυγές και αυταπάτες. Ξεκινά συνειδητοποιημένος, πως αν ο κόσμος σήμερα έχει αρχίσει να χάνει την κοινωνική του ταυτότητα, σε αυτό ευθύνεται αρχικά η ίδια απροσάρμοστη ιδιοσυγκρασία του καθενός μας. Ο ποιητής αναζητά έναν ανοιχτό χώρο όπου όλα είναι πιθανά. Αν και πρωτόλειο, το έργο του Ανδρέου έχει τις αρετές ενός ώριμου καλλιτέχνη που χρησιμοποιεί όλα τα μέσα που διαθέτει για να επικοινωνήσει ουσιαστικά με τον άλλο.

Η ποιητική συλλογή του νέου και πρωτοεμφανιζόμενου στα νεοελληνικά γράμματα ποιητή αποτελεί μια κραυγή σε τόνο μείζονα και ελάσσονα. Δεν ακολουθεί την πεπατημένη οδό της νεότερης τάσης της κυπριακής ποιητικής παραγωγής.

Αντ' αυτού, με τρόπο γόνιμο και δημιουργικό προσλαμβάνει τις κληρονομικές τραυματικές περιστάσεις μέσα από έναν θολωμένο καθρέφτη. Όντας ένα εξαιρετικά ανήσυχο πνεύμα κι ένας γνήσιος εκπρόσωπος μιας ενεργούς νεολαίας, εξεγείρεται, ξεσπά, διαμαρτύρεται, κραυγάζει. Η ποίηση του κ. Ανδρέου κατακλύζεται από φαντασία, παιδική αθωότητα, κριτική ανησυχία και σαρκασμό. Με όπλα που του προσφέρει ο σουρεαλισμός, άλλοτε συσκοτίζει κι άλλοτε φωτίζει τις σκέψεις του.

Η πρώτη του ποιητική συλλογή είναι διαποτισμένη από νοσταλγία για τη χαμένη αθωότητα της παιδικής ηλικίας, το παρελθόν και τις μνήμες της ιδιαιτέρας του πατρίδας. Ο ποιητής καταγράφει ποιητικά μια ιστορία ενηλικίωσης μέσα από ένα συναρπαστικό ταξίδι με τις λέξεις.

Πυξίδα πάντοτε στη ζωή του είναι οι αγαπημένοι του άνθρωποι και τα ιδανικά τους, οι αναμνήσεις από τα παιδικά του χρόνια. Αυτό το κρυφτό με τις λέξεις και τα ανομολόγητα συναισθήματα διατρέχει όλη τη συλλογή. Ο ποιητής γίνεται ο φύλακας της μνήμης, ο υπερασπιστής μιας αλήθειας που με τις λέξεις του επιθυμεί να φέρει στο φως. Η ποίηση είναι ο δρόμος που επιλέγει για να θυμίσει τα γεγονότα που κάποιοι επιλέγουν να αποσιωπήσουν.

Το «Παγωτό Δακρυγόνο» είναι η έκφραση της μετάβασης του νεαρού δημιουργού από την αθωότητα στη συνειδητοποίηση μιας πραγματικότητας που η αίσθηση δικαίου την απορρίπτει. Τούτο το πόνημα πηγάζει από βαθύ υπαρξιακό «γδάρσιμο» μνήμης, σκέψης, αναζήτησης.

Οι πυλώνες της γραφίδας του νεαρού δημιουργού είναι τρεις: βαθύς στοχασμός, υπέρμετρος λυρισμός, υψιπετής έκφραση. Η έμπνευση μοιάζει καθοδηγούμενη από συγκλονιστική εμπειρία. Ο έσω ρυθμός δηλώνει το μεταίχμιό του ανάμεσα στην παιδική αθωότητα και τη ρεαλιστική συνειδητοποίηση ενός παράλογου κόσμου. Σίγουρα δεν είναι μια εύκολα προσεγγίσιμη γραφή. Για να την αποκρυπτογραφήσει κάποιος πρέπει να έχει βιώματα απώλειας.

«Είμαι κύμα», το μεταφράζω ως εξής: έχω μέσα μου μια δύναμη, μια ενέργεια άλλη, δεν παύω δευτερόλεπτο να κινούμαι. Και όντως η ποίησή του φέρει κάτι το φρέσκο, έχει δύναμη, λιτότητα, συστατικό απαραίτητο για να είναι ποίηση.

Θα σταθώ στον τίτλο: Παγωτό δακρυγόνο, υπέροχη αντίστιξη. Φέρει μια αθωότητα, την υπόσχεση της ουσίας που τέρπει τους γευστικούς μας κάλυκες. Υπόσχεται ηδονή που συνδυάζεται με την επαναστατικότητα που φέρει το δακρυγόνο. Ο έρωτας δεν μπορεί παρά να είναι ποίηση, και η ποίηση δεν μπορεί παρά να είναι έρωτας. Σε κάθε περίπτωση η πρώτη αυτή συλλογή αφήνει τις καλύτερες εντυπώσεις και θέτει ψηλά τον πήχη.

Ήδη από τον τίτλο η αντίθεση ψυχρού-καυτού προδίδει μια ασυνήθιστη ποιητική ιδιοφυία. Η απέχθεια για το κυρίαρχο ρεύμα τής κατεστημένης φληναφηματολογίας καθίσταται εκρηκτική όταν συνοδεύεται από ρηξικέλευθη, εκστατική ποιητικότητα.

Να φροντίζουμε τις νέες φωνές. Είναι όπως αναζωπυρώνεις με το φυσερό τη φωτιά στο καμίνι. Σουρεαλιστική αφηγηματικότητα, απεικόνιση συνειρμών. Παιγνιώδης ειρωνεία, αισθητική από κόμικς περασμένων δεκαετιών. Πρόκειται για μια εκρηκτική ποιητική ομολογία. Πολλά υποσχόμενη φωνή.

«Ένας επαναστάτης με αιτία» - Η ποιητική συλλογή του πρωτοεμφανιζόμενου εκδοτικά Κύπριου ποιητή Παύλου Ανδρέου θαρρείς πως είναι απαρχής μέχρι τέλους μια κραυγή πολλαπλών αποχρώσεων. Κραυγή απόγνωσης, απειλής, ραγισμένη, κραυγή-μαχαίρι, κραυγή-ημιτόνιο.

Κάποιες στιγμές, ελάχιστες, σαν πάψουν οι ήχοι, κυριαρχεί μια ομόφωνη σιωπή. Διατρέχοντα όλα τα στάδια μιας επαναστατικής αλληλουχίας, ενός παλιρροϊκού κύματος. Ο Π.Α. με την ορμή-οργή της νεανικής ψυχής του πρωτοστατεί σε μια διμέτωπη μάχη. Από τη μια κόντρα στους εξωτερικούς εχθρούς του, αυτούς που λήστεψαν και σφάγιασαν την πατρίδα γη κι από την άλλη κόντρα στους δαίμονες που ταλανίζουν την ύπαρξή του, την απώλεια, την εγκατάλειψη, την προδοσία, την αβεβαιότητα, την ανομολόγητη ερωτική επιθυμία.

Ο αγώνας του ποιητή είναι επίπονος. Ο Π.Α. τσαλαπατά μέσα σε τραύματα «Ετοίμασα το χειρουργείο/Τους ένοιαν/ Μετά τους έραψαν/εξήτηρες ευχές/Με βελόνα χωρίς μύτη», ταξιδεύει κρατώντας αποσκευές με «μια σκισμένη ετικέτα», λαγοκοιμάται στο «παιδικό σφαγείο» στην Αμμόχωστο, ονειρεύεται τον έρωτα με «φωτοστέφανο χωρίς στεφάνη». Όπου κι αν βρεθεί μια ανθρώπινη μνήμη τον ακολουθεί.

Παγωτό Δακρυγόνο, ο τίτλος του βιβλίου. Σουρεαλιστικός, προαναγγέλλει τη συνέχεια. Το παγωτό στο παιδικό στόμα λιώνει, μεταμορφώνεται σε δακρυγόνο αέριο, σφραγίζει τα μάτια. Ο Π.Α. βυθίζει την πένα της ποίησής του στον σουρεαλισμό, ίσως γιατί ο ιδεαλισμός της νιότης του δεν αντέχει να περιγράψει την απελπισία μέσα από στίχους ρεαλιστικούς.

Με υπερεκχειλίζουσα φαντασία, σαρκασμό αλλά και τρυφερότητα μπαινοβγαίνει στο φως και στο σκοτάδι υποσκάπτοντας τον μικρόκοσμο του αναγνώστη. Η ποίηση στα χέρια του γίνεται το όπλο και η ερωμένη του. «Εγεννήθη ημίν Ποιητής».

Η εποχή μας, οι «αρρώστιες» της, τα «κορδόνια θανάτου» μιας άλλης εποχής που δεν έζησε ο ποιητής, τις συνέπειες της οποίας όμως βιώνει βαθιά στη ψυχή του, όλα μεταγγίζονται στην πένα και τις λέξεις του.

Η ποιητική του ταυτότητα έχει θέσει γερά θεμέλια για τη συνέχεια, η οποία προδιαγράφεται λαμπρή! Κι όποιος θελήσει να γίνει μέτοχος της ποίησής του νεαρού Παύλου Ανδρέου, ίσως ανακαλύψει κάτι καινούριο απ' τον ίδιο του τον εαυτό.

Μέσα στις πάμπολλες πνευματικές ζυμώσεις που γίνονται στη μαρτυρική Μεγαλόνησο, ξεπηδούν νέες ποιητικές φωνές που δίνουν μια νέα σύνθεση στον ήδη οργασμικό πνευματικό κυκεώνα της κυπριακής διανόησης.

Μια από αυτές τις νέες φωνές είναι και ο Παύλος Ανδρέου. Από τον πρόλογο της Αγγελικής Αποστολοπούλου προϊδεαζόμαστε για το ότι έχουμε να κάνουμε με έναν ποιητή που «ορκίζεται στις λέξεις» του. Μια ποιητική συλλογή που φέρνει στο νου μας σκηνές από οδοφράγματα και από το κυπριακό αντάρτικο, μετουσιωμένη σε μια έξυπνη υπερρεαλιστική εικονοκλασία.

Κάθε άλλο παρά πρωτόλεια φαντάζουν τα ποιήματα του νεαρού, μόλις 22 ετών, ποιητή Παύλου Ανδρέου. Πρόκειται για ποιήματα κατασταλαγμένα σε όλα τα επίπεδα, υφολογικά, στιλιστικά, γενικά αισθητικά. Το επίπεδο της πρώτης ποιοτικής συλλογής εκπλήττει ευχάριστα.

Ο ποιητής θεματοποιεί τη σύγχρονη κυπριακή πραγματικότητα με σύγχρονο τρόπο και νεωτερικό. Με μοντέρνα εκφραστικά μέσα, με υποστασιακούς πειραματισμούς, αλληγορική έφεση και εικόνες κινηματογραφικής υφής. Οι εικόνες του είναι ευρηματικές, τα δε πλείστα λογοπαίγνιά του έχουν αντικατοχική χροιά. Θέλω να τονίσω ξανά ότι ο Π.Α. επενδύει μονίμως στην κατάσταση, ούτε στην ιδέα, ούτε στο συναίσθημα. Αυτή η λιτότητα είναι η κύρια ασφαλιστική δικλείδα για την αισθητική πραγμάτωση ενός ποιήματος. Εκφράζω τη βεβαιότητα ότι θα υπάρξει συνέχεια στην ποιητική διαδρομή του Π.Α. που μόλις άρχισε. Και προεξοφλώ ότι αυτή η συνέχεια θα είναι ακόμα πιο καλή.

Είναι πραγματικά μεγάλη η χαρά μου, αλλά πιστεύω και ευλογία για τη λογοτεχνία της Κύπρου, όταν διαβάζω ποιητικά βιβλία νέων μας που σε εντυπωσιάζουν ειλικρινά με την ωριμότητα της ποιητικής γραφής τους.

Στο μικρό αυτό βιβλίο ο νέος ποιητής παρουσιάζει 30 ολιγόστιχα ποιήματα που σε αφήνουν άφωνο με την ωριμότητα που τα διακρίνει. Είναι ποιήματα μαστορικά και δωρικά σμιλευμένα, που ξεχωρίζουν για την πυκνότητα της ποιητικής ουσίας και κυρίως των στοχασμών που μεταφέρουν, καθώς και για την τολμηρότητα της έκφρασης του ποιητή. Η ποίηση του Π. Ανδρέου είναι κρυπτική, αινιγματική, πολυσήμαντη και πολυθεματική αλλά, θα έλεγα, σκόπιμα προκλητική και σε κάποιες στιγμές ακατάληπτη. Μεταφέρει όμως μέσα της τη μαγεία της ποίησης που απαλείφει τις τυχόν όποιες ατέλειές της.

Ο ποιητής επισκοπεί βασικά τη σημερινή κοινωνική πραγματικότητα και εμπνέεται από θέματα όπως η σωματική εκμετάλλευση των ανθρώπων και κυρίως των γυναικών, η εξαθλίωση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας από τις βαριές αρρώστιες, γενικά ο υπαρξιακός φόβος αλλά και το κενό και η θλίψη που αφήνει η απώλεια αγαπημένων προσώπων. Στο βάθος αυτής της ποίησης περνά σαν υπόγεια φλέβα η σύγχρονη Ιστορία μας, με επίκεντρο την πρόσφατη Κυπριακή τραγωδία και κυρίως το δράμα της περίκλειστης πόλης της Αμμοχώστου που δεν πρέπει με κανένα λόγο να ξεχνιέται.

Με την πρώτη του, καλαίσθητη εκδοτικά, ποιητική συλλογή «Παγωτό δακρυγόνο», ο Παύλος Ανδρέου συγκροτεί έναν ποιητικό, αλλά και εσωτερικό χώρο, ο οποίος, ωστόσο, δεν αποκλείει την όραση ή τον έμμεσο σχολιασμό της σύγχρονής μας πολιτικοκοινωνικής πραγματικότητας.

Πρόκειται, κατά τη γνώμη μου, για μια συμπαθητική και ευπρόσωπη πρώτη συλλογή, η οποία είναι υφολογικά ομοιογενής και διαθέτει αφενός εσωτερικό βιωματικό υπόστρωμα και επεξεργασία του ποιητικού λόγου και αφετέρου κοινωνική κριτική και πρωτοτυπία.

Στα τριάντα ολιγόστιχα ποιήματα της συλλογής παρατηρούμε μια ποιητική όραση που αφαιρεί ουσιαστικά από τα πράγματα την κοινή θέα και θέασή τους, βάζοντας στη θέση τους το δικό της ιδιάζον, λοξό κοίταγμα. Ο ποιητής εκθέτει οριακές πολλές φορές καταστάσεις, μιλά για ρήγματα συνειδήσεων, για αλλοτρίωση, για πολιτική και κοινωνική βία, για το παράλογο της ιστορίας και της ανθρώπινης ύπαρξης, μα και συνάμα για την αστείρευτη ομορφιά της ζωής.

Συνοψίζοντας, ο Παύλος Ανδρέου, ειρωνικός και τραγικός, προκλητικός, αντιφατικός και ευαίσθητος, κατάφερε με αυτό το βιβλίο να μας αναγκάσει να περιμένουμε στο ακουστικό. Κι αυτό είναι νομίζω το κύριο ζητούμενο μιας πρώτης συλλογής.

Ο Παύλος Ανδρέου, νέα ποιητική φωνή, με βαριά και ομιχλώδη κληρονομιά στους νεανικούς του ώμους, κουβαλώντας μια σφαγμένη πατρίδα και την αναβράζουσα ορμή της ηλικίας του, ιχνηλατεί λέξεις, στροβιλίζεται σε κόσμους ονειρικούς, πνίγεται από την αδικία των δακρυγόνων…

Γλυκιά-πικρή επίγευση και μια θολή μνήμη που πάσχει να ανασύρει ατόφιες εικόνες μέσα στους καπνούς. Κοιτάζοντας, με την τρυφερή μελαγχολία των φθαρτών παιδικών μας χρόνων, την πεσμένη σταγόνα, αγγίζουμε μυρωδιά φράουλας, βανίλιας ή μήπως ήταν φιστίκι, καθώς απλώνουμε με την πατούσα μας υπολείμματα πολύχρωμα ανάκατα με τη σκόνη της λιωμένης λεωφόρου.

«Ό,τι μας πονά» παλεύουμε να το κάνουμε κείμενα, λέξεις, το απωθούμε προσθαφαιρώντας σιωπή. Η τέχνη εξορκίζει τους κραταιούς δαίμονες αναξίων εξουσιών, αποστρέφεται τα στημένα παιχνίδια, ανασαίνει στα (λογο)-παίγνια. Η άγονη εποχή επιτάσσει ρήξη μετωπική, ανάσταση νεκρών οραμάτων με γνήσιες προθέσεις, ευθεία σύγκρουση συνειδήσεων.

Είναι κι εκείνο το λιωμένο παγωτό της αμφισβήτησης… Τολμηρός χτυπά την πόρτα μας… Μια-δυο, ξανά και ξανά… Ο δρόμος μακρύς κι ανηφορικός. Εμπρός του, επιβλητικά λευκά, απάτητα σκαλιά… Ορκίζεται στις λέξεις του. Θα έρθει στιγμή που θα το καταλάβει. Στερείται δικαιώματος επιλογής. Εκείνες θα τον συναπαντήσουν σε σκιερά σταυροδρόμια… ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ…

Η δεύτερη ποιητική συλλογή του Παύλου Ανδρέου ακολουθεί τη δυναμική αρχή που έγινε με το «Παγωτό Δακρυγόνο». Αν και νεότατος, ο Ανδρέου έχει βρει τη «φωνή» του και πατά γερά σ' αυτήν.

Ο Παύλος Ανδρέου είναι μια τολμηρή ποιητική φωνή. Δείχνει την αγωνία της γενιάς του, αλλά και την υπαρξιακή αγωνία και την αβάσταχτη μοναξιά του ανθρώπου ανεξαρτήτως ηλικίας. Η γραφή του είναι συχνά σουρεαλιστική, διαθέτει αυτοσαρκασμό και σπάνια νότες χαράς. Θεωρώ πως ο Παύλος Ανδρέου κατεργάζεται τους στίχους του με λατρεία για την τελειότητα του ποιήματος και λειτουργεί ο ίδιος ως ένα «κουνούπι τίγρης» που καλείται να ταράξει τα λιμνάζοντα ύδατα.

Το «Κουνούπι Τίγρης» έρχεται σαν συνέχεια της πρώτης, αν και διαφορετική σε ύφος, αφού πρόκειται για τη διαμαρτυρία ενός νέου ανθρώπου που βιώνει τα αδιέξοδα της σύγχρονης εποχής.

Η συλλογή κινείται μεταξύ υπερρεαλισμού και αντιποίησης, έχει γερές δόσεις ειρωνείας, καυστικού χιούμορ και καταγγελτική διάθεση. Ο ποιητής μιλάει για τα όνειρά του που δεν βρίσκουν πρόσφορο έδαφος, τις απογοητεύσεις που νιώθει ως νέος άνθρωπος. Μια περιρρέουσα ατμόσφαιρα θυμού και απώλειας χαρακτηρίζει τη συλλογή. Το κουνούπι Τίγρης είναι εκείνο το μικροσκοπικό έντομο που έρχεται σαν θηρίο το βράδυ και τσιμπά τη συνείδησή μας για να μας αφυπνίσει.

Ο Παύλος Ανδρέου, αναμφιβόλως διαθέτει θελκτικά όπλα στη φαρέτρα του. Σκηνοθετώντας μια περιρρέουσα ατμόσφαιρα υπαρξιακής μελαγχολίας προκαλεί ολική ρήξη στον πλακούντα της λήθης.

Η ποίηση του Ανδρέου εδράζεται σε θεμέλια γόνιμης αντίδρασης-αντίστασης, αναβλύζει ανάερες εικόνες, εποφθαλμιά επαναστάσεις. Με τη δεύτερη συλλογή του, βυθίζεται στον χωροχρόνο της ποίησης. Οι στίχοι του κυοφορούν ζωηρές μεταφορές, γραφή παχύρευστη, μυστηριακά σύμβολα. Υψώνοντας αλώβητο τον αξιακό του κώδικα, με ασπίδα υποδόριο σκωπτικό ύφος ενυπογράφει με το ταλέντο του.

Ο νεαρός ηλικιακά μα ώριμος ποιητικά, Παύλος Ανδρέου, με τη νέα του συλλογή, συστήνει έναν ολόκληρο ποιητικό κόσμο. Οι εμπνεύσεις του δεν είναι ούτε σποραδικές, ούτε σπερματικές ή περιστασιακές.

Υπηρετούν ένα ολοκληρωμένο σύστημα και μια ενιαία στρατηγική, με τελειωμένη δομή και ευθύς εξαρχής καθορισμένους στόχους και σκοπούς. Με το βιβλίο αυτό ο Π.Α. εισάγει την ποίησή του στην ψηφιακή εποχή.

Ο ποιητής διευρύνει τη θεματική του, την εκσυγχρονίζει περαιτέρω και την καθιστά πιο ριζοσπαστική και πιο επαναστατική. Στο εισαγωγικό-διακηρυκτικό ποίημα της συλλογής, απ' όπου πήρε τ' όνομά του και όλο το βιβλίο «Κουνούπι τίγρης», θυματοποιείται η εξέγερση του κώνωπος. Από παρία δουλοπάροικο την ημέρα, μεταμορφώνεται τις νύκτες σε καβαλάρη, επελαύνοντα κατακτητή.

Στη συνέχεια ο Π.Α. αποδομεί, αποσαρθρώνει, ξεγυμνώνει, διαπομπεύει όλα τα επίπλαστα, όλα τα ψευδεπίγραφα της ψηφιακής εποχής, καθώς και την ψευδαίσθηση της επικοινωνίας που αυτή παρέχει στους ανθρώπους. Τα μηνύματα του βιβλίου είναι οικουμενικά και ουμανιστικά με συνειδησιακό χαρακτήρα. Το κύριο κατηγορητήριο για τον σύγχρονο άνθρωπο είναι η προσβολή και η καταστροφή της φύσης.

Ο ποιητής, με δεξιοτεχνία και ενόραση, μετέρχεται τη νομική, δικηγορίστικη ορολογία, προσδίδοντάς της ποιητικό και όχι σπάνια, ανατρεπτικό περιεχόμενο. Ομοίως πράττει και με τον ψηφιακό κόσμο, δυνάστη του σύγχρονου ανθρώπου. Παρουσιάζοντας την πρώτη συλλογή του Π.Α. εξέφραζα τη βεβαιότητα ότι θα υπάρξει συνέχεια, προεξοφλώντας μάλιστα ότι αυτή η συνέχεια θα είναι ακόμη πιο καλή. Όπερ και εγένετο.

Ο Παύλος από τα μαθητικά του χρόνια υπήρξε μέλος της λογοτεχνικής ομάδας στο Λύκειο Αγίου Γεωργίου και λάμβανε μέρος σε δράσεις και εκδηλώσεις. Ήταν φανερό πως άρχισε να τον κερδίζει η ποίηση.

Στη διάρκεια των σπουδών του μπήκε με φόρα στον χώρο της ποίησης και ήταν προφανές πως ήδη ανέπνεε για την ποίηση. Έγραψε ο Ρίλκε στα Γράμματα σ' έναν νέο ποιητή: «αναρωτηθείτε, την πιο σιγηλή ώρα της νύχτας σας: Πρέπει να γράφω; Σκαλίστε βαθιά μέσα σας, να βρείτε την απόκριση. Κι αν η απόκριση τούτη αντηχήσει καταφατικά, αν απέναντι στο βαθυσήμαντο τούτο ρώτημα μπορείτε να υψώσετε ένα στέρεο κι απλό Πρέπει, τότε πλάσετε τη ζωή σας σύμφωνα μ' αυτή την ανάγκη.» Η απάντηση του Παύλου ήταν ΠΡΕΠΕΙ.

Να τον τώρα μπροστά μας έναν νέο ποιητή με όλη την ορμή των νεανικών του χρόνων, να υπηρετεί την ποίηση, να έχει ήδη εκδώσει δύο ποιητικές συλλογές, να έχει διακριθεί και τιμηθεί με το Κρατικό Βραβείο Νέου Λογοτέχνη. Δεν είναι καθόλου λίγα για έναν νέο 25 ετών.

Στο πρώτο ποίημα της συλλογής «Υπερηχογράφημα» ο ποιητής προβαίνει σε μια σημαντική δήλωση: «Προτίθεμαι να καταστρέψω/την τρέχουσα ταυτότητά μου/γιατί δεν της έμοιασα ούτε στιγμή». Η πρόθεση για καταστροφή της τρέχουσας ταυτότητας θα μπορούσε να δηλώνει την προσχώρησή του με πάθος και πλήρη αφοσίωση στον στίβο της ποίησης. Πρόκειται για μια προσωπική επανάσταση.

Στο Κουνούπι τα δρώμενα τοποθετούνται ως επί το πλείστον σε εσωτερικό χώρο, ενώ κυριαρχεί η νομική ορολογία, η καθημερινότητα του δικηγορικού επαγγέλματος, σε μια διαρκώς εξελισσόμενη και ατέρμονη δίκη, μια ατμόσφαιρα καφκική. Άλλη σημαντική θεματική είναι και η τραγωδία της Κύπρου. Είναι αλήθεια πως τα τελευταία χρόνια η νέα ποιητική γενιά όλο και λιγότερο εμπνέεται από το εθνικό μας ζήτημα. Όμως εδώ τον ποιητή απασχολούν έντονα οι ανεπούλωτες πληγές της πατρίδας μας. Η Αμμόχωστος, η πόλη της καταγωγής του, συχνά παρούσα στη συλλογή, είναι το σύμβολο της κατεχόμενης γης, της μνήμης και του αγώνα.

Παύλο, αναμένουμε σύντομα την επόμενη συλλογή. Θα έρθουν κι άλλες πολλές ακόμα. Και σου ευχόμαστε με την ίδια επιμονή και επαναστατική ορμή να ανεβαίνεις όλο και πιο ψηλές κορυφές.

Στη δεύτερη ποιητική του συλλογή «Κουνούπι Τίγρης», ο βραβευμένος με το Κρατικό Βραβείο Νέου Λογοτέχνη στην Κύπρο Παύλος Ανδρέου εξελίσσει την τεχνική του με τα αλληγορικά και καυστικά του ποιήματα.

Περιπαικτικός και δηκτικός, με μια πολύ ιδιαίτερη διαχείριση του λυρικού του υλικού, ο Ανδρέου μιλά από την θέση ενός νέου, πτυχιούχου νομικής, που βλέπει μπροστά του έναν κόσμο χωρίς μέλλον, όπου η σύγκρουση ανθρώπου και φύσης έχει οδηγήσει σε επικίνδυνα μονοπάτια για το αύριο του πλανήτη.

Για τον λόγο αυτό, βάζει όλη την ανθρωπότητα σε δίκη, όπου «ο κόκορας/ως δικαστής παρέλαβε την ετυμηγορία/των ενόρκων» και όλα μαζί τα πλάσματα αποδίδουν στον άνθρωπο ότι «Πρόδωσες, βλέπεις, την τιμή/του περιβάλλοντος/αλλοιώνοντας ξεδιάντροπα/τη ζυγαριά της φύσης».

Απογοητευμένο από την ίδια του την επιστήμη και αντιμέτωπο με τις σκληρές εργασιακές συνθήκες το ποιητικό υποκείμενο αναφέρει «Άραγε το χρυσωμένο πτυχίο/θα εξαγοράσει το μέλλον μου;». Είναι σε μια σταθερή σύγκρουση ανάμεσα στην νομική επιστήμη, που έχει χάσει πια την δυνατότητα να αποδίδει αληθινή Δικαιοσύνη, και τον προορισμό του να γράφει, να είναι ποιητής, παίρνοντας παράδειγμα τον Μίλτο Σαχτούρη, ο οποίος εγκατέλειψε την δικηγορία για την τέχνη του.

Στο «Κουνούπι τίγρης» παίρνουμε μια εικόνα του κόσμου όπου «Χωρίς σκηνοθεσία/τα φώτα ενός άδειου κόσμου/τακτοποιούν ερείπια/σε παράλογη τάξη», και συνειδητοποιούμε πόσο εκτεθειμένοι είμαστε στην νέα τεχνολογία που μας αποξενώνει. Για το ποιητικό υποκείμενο η ποίηση είναι το μοναδικό καταφύγιο.

Σε μια κατάμεστη, επιβλητική, απόκοσμη αίθουσα δικαστηρίου μάς μεταφέρει η τελευταία συλλογή του νεότατου και αξιολογότατου ποιητή Παύλου Ανδρέου. Όπου διεξάγεται μια ιδιόμορφη ποινική δίκη. Κατηγορούμενος ο άνθρωπος.

Δικαστές και ένορκοι οι εκπρόσωποι του ζωικού βασιλείου. Δικηγόρος υπεράσπισης το ερπετό. Εισαγγελέας ο ίδιος ο ποιητής. Τέλος, στο ακροατήριο, όλοι εμείς οι αναγνώστες που παρακολουθούμε με αγωνία την έκβαση.

Το κατηγορητήριο είναι βαρύ: η μετα(παρα)μόρφωση του κόσμου σε τεχνολογικό εφιάλτη. Υπολογιστές και επεξεργαστές, λογισμικό, αλγόριθμοι, οθόνες, λέιζερ, φίλτρα. Έχει δημιουργηθεί ένας ασφυκτικός κλοιός από τον οποίο ο άνθρωπος ούτε μπορεί αλλά ούτε και θέλει να ξεφύγει. Ένα νέο πολιτικό σύστημα έχει δημιουργηθεί συνειδητά ή ασυνείδητα: ψηφιακός ολοκληρωτισμός ή αν θέλετε ψηφιακή φεουδαρχία.

Γράφοντας σχετικά με την προηγούμενη συλλογή του είχα αποκαλέσει τον Π.Α. επαναστάτη με αιτία. Στην παρούσα ο δημιουργός νιώθει την ανάγκη να ξετυλίξει μπροστά στα μάτια του αναγνώστη το αίσθημα της αφόρητης οδύνης, της βαθιάς απογοήτευσης που τον διακατέχει. Με μοναδικό όπλο την ποίηση, έσχατο καταφύγιο στην απελπισία.

Παρακολουθούμε τη σταδιακή μεταμόρφωση ενός κουνουπιού, ταλαιπωρημένου και ημιθανούς από το μαρτύριο της ημέρας σε μια ανελέητη και άκρως επικίνδυνη τίγρη όταν νυχτώσει. Η αναφορά στο γνωστό έργο του Κάφκα είναι εμφανής. Στο κουνούπι που στο φως της μέρας στροβιλίζεται παγιδευμένο αλλά τη νύχτα γιγαντώνεται και απειλεί να μας αποστραγγίσει, διακρίνω την ψυχή του ίδιου του ποιητή. Του ποιητή που αποτάσσει τον παθητικό ρόλο που του επιβάλλει ο Νέος Κόσμος, ξεφορτώνεται την τήβεννο και με στίχους στιλέτο διαπερνά επώδυνα τις ένοχα υποταγμένες συνειδήσεις μας.

«Θα πρότεινα / Να νομοθετήσουμε την Ποίηση / Κρατώντας τα όρια / Της φαντασίας ανεξάντλητα» - Ο Παύλος Ανδρέου θα μπορούσε να θεωρηθεί επάξια εκπρόσωπος της σύγχρονης κοινωνικής ποίησης. Ή ακόμη ο καταγγέλλων μιας αντιποιητικής κοινωνίας αντιφατικής και «προοδεύουσας», ισοπεδωτικής και κατευθυνόμενης.

Με ιδιαίτερη επιδεξιότητα διαχειρίζεται και συγχρονίζει την κυνική γλώσσα του ορθολογισμού και την λεπτοφυή διάσταση αξιών και συναισθημάτων. Μεταφορές, προσωποποιήσεις και συμβολισμοί τίθενται στην υπηρεσία της διακριτικής μα χειμαρρώδους εκδήλωσης ψυχικών διεργασιών. Ο ποιητικός λόγος του Π. Ανδρέου κινείται σε συγκεκριμένους σταθερούς άξονες ενός συστήματος αξιών που παραπέμπει στην αρχαιοελληνική γνωσιοθεωρία του «ζην κατά λόγον και κατ' αρετήν».

Βαθιά ανθρώπινη και αναμφισβήτητα υπαρξιακή η προβληματική του αναδεικνύει μια ξεχωριστή αποστολή που επιτελεί η ποίηση ως συνειδητή πράξη. Ο δημιουργός από έξωθεν παρατηρητής μεταλλάσσεται σε σκηνοθέτη και χρησιμοποιεί τον θεατρικό λόγο σε απόλυτη συνέργεια με τον δικανικό και τον ποιητικό. Μέσω της διαλεκτικής των αντιθέτων αναδύεται η σύγχυση μεταξύ της αλήθειας και του ψεύδους, της ουσίας και του ανούσιου, του αυθεντικού και του ψευδεπίγραφου.

Στην προσπάθεια ανάδειξης της Αλήθειας και απόδοσης του δικαίου η ποιητική πένα μετατρέπεται σε «σφυρί» δικαστή. Λόγος δικανικός υπέρ του κατ' επίφαση αδυνάτου που αποδεικνύεται ισχυρός επικριτής σ' έναν αγώνα επιβίωσης καταγγέλλει με ευθύτητα και συνειδητότητα την απώλεια ταυτότητας και λόγου ύπαρξης του σύγχρονου ανθρώπου.

Άλλοτε με ειρωνικές αιχμές και πραγματισμό, άλλοτε πάλι με ποιητικά σχήματα ενσυναίσθησης ο Π.Α. καταθέτει τεκμηριωμένα την αλλοτρίωση, αποκαλύπτει τον δόλο και την εξαπάτηση, καταγγέλλει την συντριβή της αλήθειας. Η πτώχευση του οράματος για ατομική και κοινωνική ανέλιξη και ευτυχία ακυρώνεται από τον κυρίαρχο Κυβερνοχώρο που ελέγχει τον λόγο και καταλύει το υπέρτατο δικαίωμα της έκφρασης.

Με την ευαισθησία του ποιητή και την ευελιξία του ισορροπιστή του λόγου ο Π.Α. γίνεται ο εκφραστής αισθητικών και ηθικών αρχών. Με λόγο διαυγή και συνάμα παραβολικό, και με πλήρη αντίληψη των προσωπικών και κοινωνικών συγκρούσεων, ο ποιητής-στοχαστής συνδέει την διανοητική πράξη με την στάση ζωής ως συνειδητή ελευθερία επιλογής, παραπέμποντας τον αναγνώστη στα λόγια του Σταγειρίτη.